D Vitamini Eksikliği: Belirtiler, Kimler Risk Altında, Ne Kadar Almalı?
Türkiye'de yetişkinlerin yarısından fazlasında görülen D vitamini eksikliğinin belirtileri, test değerleri ve takviye dozları.
D vitamini aslında bir hormondur; kalsiyum emilimi, kas fonksiyonu ve bağışıklık düzenlemesinde rol alır. Türkiye'de yapılan çalışmalar yetişkinlerde eksiklik oranını %50-70 arasında bildirmektedir.
Belirtiler
Eksiklik çoğu zaman sessizdir. Görülebilen belirtiler:
- Yaygın kas ağrısı ve güçsüzlük
- Kemik ağrısı, özellikle bel ve kalça
- Yorgunluk
- Sık enfeksiyon
- Ruh hali değişiklikleri
Risk grupları
- Kapalı giyinen ve güneşe az çıkanlar
- Koyu tenliler
- 65 yaş üstü
- Obezite (D vitamini yağ dokusunda hapsolur)
- Emilim bozukluğu olanlar (çölyak, bariatrik cerrahi)
Test değerleri
Kan 25(OH)D düzeyi ölçülür:
| Değer (ng/mL) | Yorum |
|---|---|
| < 12 | Ciddi eksiklik |
| 12-20 | Eksiklik |
| 20-30 | Yetersizlik |
| 30-50 | Yeterli |
| > 100 | Toksisite riski |
Ne kadar almalı?
Koruyucu doz yetişkinler için günde 600-800 IU, eksiklikte hekim önerisiyle 8-12 hafta 2.000-4.000 IU'dur. Ciddi eksiklikte yükleme dozları kullanılabilir. Yağda çözündüğü için takviyeyi yağ içeren bir öğünle almak emilimi artırır.
Güneş ne kadar yeterli?
Nisan-ekim arasında, öğle saatlerinde, kol ve bacaklar açık 15-20 dakika çoğu kişi için yeterlidir. Cam ve güneş kremi UVB'yi bloke eder. Kasım-mart arasında Türkiye'nin enleminde güneşten anlamlı sentez olmaz.